Kapit-Kamay: Isang Kolaborasyong Rebo Para sa Librong Pambata

Ang pagsusulat ng mga kuwentong pambata ay itinuturing na isang espesyal na disiplina na hindi basta-basta napapasok ng lahat ng manlilikha o manunulat. May ispesipikong mga paraan na kailangang gamitin upang maging epektibo ang haraya ng manunulat.

Gayunpaman, napagdesisyunan ng dalawang awtor sa Rebo Press Book Publishing na mag-collaborate upang magsulat ng bagong koleksiyon ng mga kuwentong pambata sa gitna ng global na pandemya.

Si Maria Kristelle C. Jimenez ay awtor ng koleksiyong Salamín: Mga Personal na Prosa. Siya rin ang founder at manlalathala sa Rebo Press Book Publishing. Nagwagi siya ng ilang karangalan mula sa Saranggola Blog Awards 2018, at isa na rito ang unang gantimpala para sa kuwentong pambata.

Si Annalyn Biagtan naman ay isang guro, manunulat, at miyembro ng KADLiT: Katipunan ng Alternatibong Dibuho, Liriko, at Titik, isang pambansang literary arts organization. Si Annalyn ay nanalo rin ng ikalawang gantimpala sa Saranggola Blog Awards 2019.

Kahalagahan ng panitikang pambata

Dahil na rin sa malawak na proliferation ng mga kuwentong halo-halo na ang audience—tulad ng platform na Wattpad sa Internet, mahalagang malaman ang sagot sa katanungang “gaano kahalaga ang panitikang pambata sa Pilipinas?”

Ayon kay Kristelle, mahalaga na habang bata pa lamang ay sanayin na kabataan na nagbabasa ng panitikang pambata. Para sa kaniya, isang paraan upang mailapit ang pagbabasa at ang panitikan ay ang pagbuo ng mga kuwentong pambata. “Gayundin, inilalapit ng mga manunulat ng kuwentong pambata ang interes sa panitikan. Hindi lamang kaalamang moral ang inilalaman nito, kundi ang mga usapin na higit pa roon. Kumbaga, mula sa panulat magsisimula ang pagmulat,” sabi ni Kristelle.

Para naman kay Annalyn, ang panitikang pambata ay ang pinakamahalagang moda ng pagsusulat sa bansa ngayon, lalo na’t kaharap ng bansa ang reyalidad na bumababa na ang reading comprehension ng mga Pilipino. Ayon kay Annalyn: “Bilang isa sa mga bansang na tanyag sa mababang pag-unawa sa pagbabasa noong 2019, napapanahong mahulma ang mga kabataan sa tama at wastong pagbabasa. Isa sa nakikita kong solusyon sa panlipunang suliranin na ito ay ang pagpapakilala ng mga kuwentong pambata sa murang edad pa lamang. Ito rin ang magsisilbing introduksyon nila sa mas malawak na mundo ng literatura.”

Ang kolaborasyon para sa Kapit-Kamay

Ang kolaborasyon ng dalawang awtor ay pamamagatang “Kapit-Kamay: Kumpol ng mga Bagong Kuwento para sa mga Kabataan.” Ayon sa dalawang awtor, maglalaman ang bagong koleksiyon na ito ng mga kuwento para sa mga batang mambabasa mula edad walo hanggang labing-anim.

Si Maria Kristelle C. Jimenez ay isang awtor, manunulat, at kolumnista. Ang kaniyang mga akda at komentaryo ay mababasa sa Revolt Magazine. (LARAWAN | MARIA KRISTELLE JIMENEZ)

Magiging malaman din ang diskurso ng libro, ayon kay Kristelle: “Maglalaman ito ng iba’t ibang usapin: mula sa pansariling kalusugan, pagkilala sa sarili, relasyon sa pamilya, epekto ng teknolohiya, pag-uusap tungkol sa kapansanan, pag-unawa sa lipunan, at marami pang iba,” kuwento ni Kristelle.

Si Annalyn Biagtan ay isa sa mga aktibong miyembro ng KADLiT: Katipunan ng Alternatibong Dibuho, Liriko, at Titik. Siya rin ay nagwagi ng ikalawang karangalan sa ginanap na Saranggola Blog Awards 2019. (LARAWAN | ANNALYN BIAGTAN)

Dagdag pa ni Annalyn, ang mga kuwentong kanilang ilalagay sa koleksiyon ay magiging “angkop o naaayon sa panahon natin ngayon.”

Malaki ang pangarap ng dalawang awtor para sa kanilang bagong lunsad na proyekto. “Nais naming maging gabay ang librong ito para sa mga papausbong na kabataan. Kumbaga, ang aklat na ito at ang bata ay magkakapit-kamay sa pagsalubong sa iba’t ibang karunungan, kaalaman, at maging hamon ng buhay. Sa unang pagkakataon na makakasama ko ang isa sa mga mahuhusay na kuwentista ng panitikang pambata, sa palagay ko ay matatapik namin ang kailangan pag-usapan,” ayon kay Kristelle.

Nais naman ni Annalyn na magsilbing gabay ang librong ililimbag ng Rebo Press Book Publishing sa kasalukuyang taon: “Kasama ang aking napakatalentadong mentor sa pagbuo ng librong ito, nais naming muling ipakilala ang isang napakahalagang katangian ng isang batang Pilipino—ang pakikipagkapit-kamay.

“Bagama’t maituturing na materyal na bagay, nais naming ang librong ito ang magsisilbing unang gabay nila sa pagharap sa iba’t ibang aspeto ng buhay sa kanilang murang edad. Nais naming magpakilala ng isang bagong mundo na kung saan sila at ang kanilang imahinasyon ang limitasyon,” dagdag ni Annalyn.

Inspirasyon at pagiging bata

Nagbahagi ang dalawang awtor ng kanilang mga karanasan sa pagbabasa noong kabataan pa nila. Ayon kay Kristelle, tumatak sa kaniya ang kuwentong “Sandosenang Sapatos” ni G. Luis Gaitmaitan. “Sa hindi pamilyar sa kuwentong ito, ito ay tala ng batang si Karina, na may amang sapatero. Palagi siya nitong binibigyan ng bagong sapatos, palagi rin siyang nangunguna sa klase, at palagi siyang maraming kaibigan. ‘Yon nga lamang, nagkaroon siya ng kapatid na si Susie—na ipinanganak na walang mga paa. Doon ko napagtanto na madalas pa sa minsan, hindi natin palaging nakukuha ang ating kagustuhan. Na katulad ng batang sina Karina at Susie, may mga bahagi ng ating pagkatao na mananatiling kapos,” paliwanag ni Kristelle.

Si Maria Kristelle C. Jimenez kabilang ang ilang miyembro ng KADLiT: Katipunan ng Alternatibong Dibuho, Liriko, at Titik. (LARAWAN | KADLIT)

Si Annalyn naman, ikinuwento sa amin kung paano siya nagsimula sa educational picture books sa wikang Ingles, partikular na ang mga nilathalang akda ni Judy Nayer at Grace Goldberg. Sa hanay naman ng mga manunulat na Pilipino, tulad ni Kristelle, tumatak din sa kaniya ang isang akda ni G. Luis Gatmaitan. “Pero may ilan ring libro sa Filipino ang tumatak sa akin. Una ay ang “Ay! May Bukbok ang Ngipin ni Ani!” ni Luis Gatmaitan na talaga namang magpapaalala sa iyo na magsipilyo araw- araw. May isa pa akong paboritong libro na hindi ko na maalala ang pamagat dahil sa katagalan pero ito ay kuwento ng isang lumang dyip na nagalit sa kaniyang amo at naglayas. Kung saan-saan siya nakarating hanggang sa tuluyan na siyang masira. Ngunit sa bandang huli ay napaayos ito ng amo at naging mukhang bago. At ang panghuli ay ang akala kong walang kuwentang libro na “Aklat Salamat.” Bagama’t napakasimple nito, bilang bata, tinuruan niya akong magpasalamat sa lahat ng pagkakataon,” sabi ni Annalyn.

Mga simulain at adhikain

Si Kristelle ay isa sa mga founder ng KADLiT, kung saan miyembro rin si Annalyn mula pa 2018. Naging aktibo si Annalyn sa mga online workshop, zine writing at maging mga patimpalak sa pagsusulat ng organisasyon. Ayon sa kanilang dalawa, nagsimula ang kanilang passion sa pagsusulat ng mga kuwentong pambata sa paglalathala sa mga digital at print na mga publikasyon ng organisasyon.

Ang KADLiT: Katipunan ng Alternatibong Dibuho, Liriko, at Titik ay isang literary, arts, music, and theater organization sa Pampanga na itinatag noong 2018. (SCREENSHOT | ISSUU)

Ikinuwento ni Kristelle kung bakit siya nagdesisyong magsulat ng mga kuwentong pambata, ilang taon na ang nakararaan: “Napadpad ako sa pagsusulat ng kuwentong pambata nang magsimula akong mag-online administrator sa KADLiT: Katipunan ng Alternatibong Dibuho, Liriko, at Titik. Noon kasi, nahihirapan akong ipahatid ang mensahe ko dahil siguro sa paraan ng pakikipagdiskurso sa kanila. Na sa tulong ng kuwentong pambata na rin, mas maunawaan na nila ako. Nagkaroon din ako ng interes dahil payak at siksik ang bokabularyo nito. Nag-uumapaw naman sa maaaring ipahatid na mensahe, aral, creativity, at iba pang bagay sa mambabasa.”

Nananatiling malaking hamon naman ang pagsusulat ng kuwentong pambata kay Annalyn, dahil aminadong siyang isa siyang “masalitang manunulat,” at bumabangga ito sa pangangailangan na gumamit ng mas simpleng bokabularyo sa mga kuwentong pamabata.

“Ilang beses akong nagtangkang magsulat ng kuwentong pambata para sa aming organisasyon na KADLiT, pero parati akong nawawala sa kawalan ng mga simpleng salita at payak na paglalahad. Bilang isang masalitang manunulat, ito ay isang napakalaking hamon para sa akin.

“Ngunit ilang buwan lang ang nakakaraan, nahikayat akong sumali sa isang blog awards na may iba’t ibang kategorya. Kapos man sa oras dahil sa aking trabaho at sa gabay na rin ng aking mentors, nagawa kong makatapos ng isang kuwentong pambata sa kauna-unahang pagkakataon. Sa kabutihang palad, nagkamit ito ng ikalawang karangalan. Kaya ko palang magsulat ng kuwentong pambata,” aniya.

Ang “creative process” ng mga awtor

Tungkol naman sa “creative process,” may kaniya-kaniya ring approach o paglapit sa subject matter ang dalawang awtor. Mahalaga para kay Annalyn na mailahad niyang mabuti ang target na aral na gusto niyang ituro o ilahad sa batang mambabasa.

“Ang unang nasa isipan ko bago sumulat ng kuwentong pambata ay kung paano ko maipaparating sa mga bata ang aral na nais kong ilahad. Madalas ay iniisip ko ang gusto kong maging rekasyon ng aking mga mambabasa tulad ng aking reaksyon noong ako ay bata pa.

“Isang malaking hamon pa rin sa akin kung paano ko matatapos ang kahit anong klaseng kuwento lalo na ang kuwentong pambata. Pero ang parati kong goal ay ang magbigay ng ‘feel-good’ type of ending at malinaw na mensahe para sa mga mambabasa.

“Kung sa tingin ng nakakararami ay madali lang ang pagsusulat ng kuwentong pambata, nagkakamali sila. Bukod sa masusing paggamit ng mga simpleng salita, kailangan rin isaalang-alang ang haba at linaw ng paglalahad na sapat upang mapukaw pa rin ang atensyon ng maga batang mambabasa. Bukod doon ay dapat rin maiparating sa kanila ang aral o leksyon na nais ipabatid. Ito ang mga nagsisilbing reminder ko sa sarili sa pagsusulat ng children’s story,” pagkukuwento niya.

Si Kristelle naman, aminadong may iba’t ibang approach sa pagsusulat ng mga kuwentong pambata:

“Iba-iba ang approach ko sa pagsusulat ng kuwentong pambata. Ang common denominator na lamang siguro rito, ay ang pagkonsidera sa readership. Ilan taon na ba ang babasa?

“Sa papaanong paraan niya maga-grasp ang mga bagay-bagay? Papaano niya maiintindihan ang isinulat? Hindi pa kasama rito ang pag-consider din sa pagiging malikhain at malaro ng panulat—na at the same time, hindi magiging komplikado sa kanilang pagbabasa.

“Ang isa ring reminder sa sarili ko, na marahil puwede na ring i-remind sa ilan na hindi biro ang pagsusulat ng panitikang pambata. Higit pa sa salita, kaakibat din nito ang wika na payak man ngunit nagagawang bumuo ng kaaya-aya, o kung hindi man e kakaibang imahen. Gayunpaman, dapat nakapanig pa rin ang sulatin sa katotohanan—na sadyang malaro man ang mundo ng mga bata, hindi pa rin dapat mabuyo tayo sa matinding imahinasyon. Dahil ang mga isinusulat natin para sa kanila, siyang gagamitin nila sa tunay na buhay,” sabi ni Kristelle.

Si Gwynette Ivory Marbella ay isang digital artist. Siya rin ang lumikha ng mga ilustrasyon para sa aklat na “Field Trip at iba pang Kuwentong Nineties and Two Thousands.” (LARAWAN | GWYNETTE IVORY MARBELLA)

Inaasahang lumabas ang “Kapit-Kamay: Kumpol ng mga Bagong Kuwento para sa mga Kabataan” sa taong 2021. Ito ay mapapabilang sa Esperma imprint ng Rebo Press Book Publishing, ang imprint para sa mga sulating mula at para sa kabataan. Ang isa sa mga posibleng book illustrator ng nasabing koleksiyon ay si Gwynette Ivory Marbella—na siyang naglaan na rin ng ilustrasyon para sa akdang “Field Trip at iba pang Kuwentong Nineties and Two Thousands” ni Marius D. Carlos, Jr.

Categories:

1 Comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s